อะ อิ อุ เอะ โอะ...o( - -)~~(- - )o

 ล่าม...ผู้แปลภาษาหนึ่งเป็นอีกภาษาหนึ่งโดยทันที...ล่าม...อาชีพที่ต้องใช้ความสามารถทางภาษาและทักษะไหวพริบ

 ฟังน้องสาวบ่นมาหลายครั้งเรื่องการเป็นล่ามมีคนมาติดต่ออย่างไรก็ไม่ยอมรับงาน ทั้งๆที่น่าจะเป็นงานสบายแถมรายได้ดีอีกต่างหากด้วยความเข้าใจว่าน้องสาวน่าจะมีความชำนาญด้านภาษาเป็นพิเศษทั้งเรียนเป็นวิชาเอกในระดับอุดมศึกษาแล้วไปศึกษาต่อต่างประเทศจบมาก็ทำงานกับชาวญี่ปุ่นแถมงานที่ทำยังเป็นการใช้ภาษาญี่ปุ่นขั้นสูงอีกด้วย(นักข่าวญี่ปุ่น)การเป็นล่ามจึงไม่น่าใช่เรื่องยากสำหรับเธอเลย จนกระทั่งเมื่อเร็วๆนี้ด้วยแรงยุจากพี่สาวจึงยอมรับงานล่ามจากโรงงานแห่งหนึ่ง

 ระยะเวลาแค่ไม่ถึงสัปดาห์ ทุกครั้งที่กลับบ้านน้องสาวจะแสดงท่าทางอิดโรย และจะไม่ยอมไปทำงานต่อในวันรุ่งขึ้นเสียอย่างนั้น แต่ด้วยภาระหน้าที่ซึ่งต้องแสดงความรับผิดชอบในการตัดสินใจไปแล้วนั้นจึงต้องอดทนต่อไป สาเหตุหลักที่หลายๆ คนไม่อยากเป็นล่าม ไม่ใช่เพราะงานแปลเป็นเรื่องยาก แต่กลับเพราะไม่ได้รับเกียรติในงานที่ทำเท่าที่ควรจะเป็น

 ล่าม (Interpreter) เป็นอาชีพที่มีมายาวนานคู่กับประวัติศาสตร์มนุษยชาติ เนื่องจากมนุษย์ใช้ภาษาแตกต่างกัน เมื่อมีการติดต่อแลกเปลี่ยนระหว่างกลุ่มคนที่ใช้ภาษาต่างกัน ก็จำเป็นต้องมีผู้ทำหน้าที่ถ่ายทอดสิ่งที่แต่ละฝ่ายต้องการสื่อสารให้อีกฝ่ายหนึ่ง

งานล่ามมีหลายประเภท หากแบ่งตามเทคนิคที่ใช้ในการแปล ก็จะมีทั้ง ล่ามพูดพร้อมหรือล่ามทันใจ (Simultaneous Interpreting) คือการแปลชนิดที่ล่ามแปลไปพร้อมกับที่ผู้พูด (speaker) กำลังพูดอยู่ และ ล่ามพูดสลับหรือล่ามพูดตาม (Consecutive Interpreting) เป็นการแปลหลังจากผู้พูดพูดข้อความจบแต่ละท่อนแล้วล่ามจึงจะเริ่มแปล

คุณสมบัติของล่ามที่ดี ควรจะมีความสามารถในการเข้าใจภาษา ทั้งการฟัง การพูด การเขียน มีสมาธิและความจำดี จับประเด็นหลักได้เร็ว เข้าใจในวัฒนธรรมของเจ้าของภาษา มีความสามารถในการแสดงออกในที่สาธารณะ มีมนุษยสัมพันธ์ดี สุขภาพดี ใฝ่รู้ และที่สำคัญต้องมีจรรยาบรรณ

ปัญหาสำหรับล่ามที่มักจะพบคือการแปลต้องพยายามกลั่นกรอง และถ่ายทอดอย่างเป็นระบบ บางครั้งผู้พูดกล่าวคำสบถก็ต้องพยายามรักษาความรู้สึกของอีกฝ่าย ล่ามที่ดีควรจะทำความเข้าใจในเนื้อหาที่ผู้พูดต้องการจะสื่อก่อน เพื่อให้สามารถถ่ายทอดได้ชัดเจนและถูกต้องมากขึ้น การเป็นล่ามให้คนญี่ปุ่นนั้นจัดได้ว่าเป็นงานยาก เพราะคนญี่ปุ่นบางคนชอบกล่าวคำสบถ หรือพึมพำเบาๆ เพื่อทบทวนความเข้าใจของตนเอง ผู้ฟังบางท่านก็จะแสดงความอยากรู้ไปซะทุกเรื่อง บางครั้งก็บ่นว่าทำไมล่ามไม่ยอมแปล หาว่าแปลไม่เป็นบ้าง หาว่ามั่วบ้าง หรือกรณีผู้บริหารคุยกันในเรื่องธุรกิจ ก็ทำเป็นอยากรู้ไปหมด ทั้งๆ ที่ถ้าเป็นเรื่องที่เค้าอยากให้รับรู้ เค้าจะแจ้งให้ล่ามแปลเอง

 หรือบางกรณีอยากหาล่ามไปต่างประเทศ เนื่องจากไม่สามารถหาล่ามปลายทางได้ ก็บอกว่าจะพาไปเที่ยวต่างประเทศ ให้ค่าเดินทางและที่พัก ขอให้ฟรีค่าจ้างหรือคิดในราคาถูกบ้าง และคิดว่าเสียค่าใช้จ่ายเยอะต้องใช้งานให้คุ้ม เพราะส่วนใหญ่คิดอย่างนี้จึงไม่มีใครอยากเป็นล่าม เมื่อ Supply น้อยกว่า Demand ค่าจ้างจึงสูงตามไปด้วย

การเป็นล่ามที่ต่างประเทศโดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่นจัดได้ว่าเป็นงานหนักมาก ไหนจะต้องเดินทางไกล ไหนจะต้องใช้ความสามารถในการแปลเป็นพิเศษ เพราะคนญี่ปุ่นมักจะใช้แต่ภาษาของตน และส่วนใหญ่คณะเดินทางจะไม่ค่อยมีคนพูดภาษาญี่ปุ่นได้ ทำให้ทุกคนหวังพึ่งล่ามแต่เพียงอย่างเดียว ไม่ว่าจะอยากรู้ อยากถาม อยากคุย อยากทำความเข้าใจกับทุกสิ่งทุกอย่างของชาวญี่ปุ่น ทุกคนจะมารุมที่ล่ามหมด ภาษาต่างประเทศเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะภาษาญี่ป่น ต่อให้เก่งแค่ไหนก็ลำบาก ขนาดเจ้าของภาษาเองบางครั้งก็ไม่สามารถแปลความหมายได้ทุกคำ

กว่าจะเป็นล่ามได้ไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะหากไม่ใช่ภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นภาษาสากลและมีการเรียนการสอนมาตั้งแต่ระดับอนุบาล ขนาดเรียนมาตั้งแต่เด็กเรายังคิดว่ายาก แล้วจะเคี่ยวเข็ญว่าล่ามจะต้องได้อย่างที่ใจเราคิดนั้นก็คงต้องเห็นใจกันบ้าง กว่าจะเรียนมาได้ในระดับนี้เค้าต้องใช้ความพยายามอย่างหนักในการศึกษา ไม่ใช่ใครก็ทำได้ จึงควรถือว่าเป็นอาชีพที่มีเกียรติ และเคารพในการทำงานซึ่งกันและกัน ไม่อย่างนั้นก็ไม่มีใครอยากเป็นล่าม และอาจต้องพบวิกฤตค่าจ้างล่ามที่สูงลิบแน่